Ze verkrachten hier muziek!

Ik stond in de supermarkt. Een groot dilemma ontspon zich in mijn hoofd. Altijd weer een lastige keuze: pizza pollo of pizza mozzarella. Ernaast lagen de pizza van een twijfelachtig merk. Je kent ze wel, de pizza's met zonder niks. Pizza Margarita, pizza's voor mensen die Sonja Bakker verafgoden. Een regelrechte belediging voor de koningin waar de pizza's naar vernoemd zijn.
Naast mij stond een oudere meneer te mompelen. Ik verstond slecht wat hij zei, maar dacht dat het wel aan mij gericht was. Omdat ik niet onbeleefd wilde zijn, draaide ik me naar hem toe. "Zei u wat, meneer?" De man keek me aan en rolde met zijn ogen. "Volgens mij willen ze ons hier weg hebben." Sprak hij geïrriteerd met een niet mis te verstaan Utrechts accent. Ik glimlachte vriendelijk en mompelde iets neutraals terug. De man bleef me strak aankijken. "Dit kán toch niet?" Sprak hij geërgerd. Om zijn woorden kracht bij te zetten, stak hij zijn vinger in de lucht alsof hij iets wilde aanwijzen. Een beetje verbaasd keek ik omhoog. Het enige dat ik zag was een plafond dat schreeuwde om een verfbeurt. Nu zou ik me daar niet echt over opwinden. Maar deze man had wellicht een schildersbedrijf of OCD. Een diepe zucht was mijn deel. "Nee, die muziek. Dat is toch vreselijk?" zei de man, hij stak een van de afgelikte pizza's in zijn mandje. Ik luisterde ik naar de muziek. Het koste wat moeite om te ontdekken wat het precies was. Een Amsterdamse meneer deed een geslaagde poging een nummer van een bekende artiest te verkrachten. Niet onverdienstelijk. Maar tegelijkertijd afgrijselijk. De man naast mij kon het duidelijk niet langer verdragen. Hoofdschuddend en mompelend schoof hij me voorbij, vermoedelijk om zo snel mogelijk deze muziekhel te verlaten.
In de rij sloot ik aan achter de nog steeds hoofdschuddende man. In de rij sprak hij de caissière aan. "Wat is dit voor vreselijke muziek, belachelijk!" De vrouw rolde eveneens met haar ogen. Het leek me duidelijk, de caissière was het roerend met de man eens. "Hetzelfde doen ze met Adèle. Die verkrachten ze ook. Ik zal de hoofdkwartieren eens bellen." Het woord 'hoofdkwartieren' sprak ze met een indringende blik uit, waarbij in mijn hoofd gelijk het beeld ontstond van een groot gebouw met een helicopterlandingsplaats en gelijk geklede heren en dames die de hele dag met stafkaarten op tafel zaten. Waar ze slappe koffie dronken en elkaar samenzweerderig aankeken. En, het belangrijkst misschien, de muziekkeuze voor de winkels maakten. Hoe de verkrachting van een Britse zangeres daarin paste, was me niet helemaal helder. Maar ach. "Het is een soort Hazes-achtige musical op deze manier" sprak de man, zijn Utrechts accent nog steeds niet verbloemend. Er begon zich een groepje te vormen. Niet alleen de Utrechter en de caissière maar ook andere klanten knikten instemmend. De man was zo heftig in gesprek verwikkeld, dat hij niet merkte mij voor te laten gaan. Stilletjes rondde ik mijn boodschappenavontuur af. Toen ik de winkel verliet, ging de discussie gewoon door. Fluitend liep ik naar mijn fiets en haalde die van het slot. Maar nee, wat floot ik nou... Datzelfde ellendige liedje van de winkel!

Dank u, maar nee dank u.

Vanochtend ging de telefoon en enthousiast nam ik op. Een mevrouw begon een verhaal over digitale televisie van Ziggo. Hoe tevreden ik was. Gebaseerd op 1 à 2 uur per week dat ik effectief TV kijk, ben ik best tevreden. Haast buiten zichzelf van vreugde vertelde ze me hoe fijn ze dat vond. Of ik ook een favoriete zender had. Daar werd het wat lastiger. Áls ik al TV kijk, is het hoofdzakelijk nieuws en achtergronden. Zo'n elitaire linkse rakker ben ik dan ook wel weer. Het werd even stil aan de andere kan van de lijn. Toen haalde ze adem en zei ze met hoorbare spanning in haar stem: "Mag ik u dan een cadeau aanbieden?" Nou, dat liet ik me uiteraard geen twee keer zeggen. Benieuwd wat het zou zijn, was ik er voor het effect even bij gaan zitten. "Meneer, houdt u van sport?" vroeg ze me. De spanning was op slag weg. "Hmm, niet direct" antwoordde ik haar zo neutraal mogelijk. Aan de andere kant van de lijn bleef het stil. "Oh, tja..." verzuchte ze. "Kijkt u weleens sport 1?" bracht ze het gesprek weer op gang. Ik groef diep in de archieven mijn nog niet erg actieve brein. Sport 1, wat is dat ook alweer. "Ja" riep ik uit, trots op mezelf dat ik wist wat het was. Het is zo'n zender waarbij er een aantal pratende hoofden zitten te zagen over voetbal als ware het het nieuwste muziekstuk dat Mozart postuum net had geschreven. In extase kijkende mannen die een bijna tegennatuurlijk enthousiasme aan de dag kunnen leggen als het gaat om een bal en een twintigtal mannen dat bezweet over een veld lopen om die bal te pakken te krijgen. Ja, die zender kende ik wel. Het was en is me nog steeds een volslagen raadsel waarom mensen zouden willen betalen voor zo'n zender, ze zouden míj moeten betalen om ernaar te kijken. Maar ach, ieder z'n ding. De vrouw aan de andere kant had mijn gedachten niet kunnen horen. Blijkbaar ging ze ervan uit dat ik een leuke zender vond. Met hernieuwd enthousiasme begon ze haar aanbod uit de doeken te doen. Halverwege onderbrak ik haar. "Sorry mevrouw, maar ik hou niet echt van sport." "Maar meneer, er is ook golf en tennis op" Ik verbaasde me een beetje. In de belmevrouw haar wereld was dat duidelijk geen sport. Nu ben ik geen expert, maar toch leek me dat een vrij sportieve activiteit. "Misschien is ons aanbod niet zo geschikt voor u?" klonk ze enigszins teleurgesteld door de telefoon. "Ik ben bang van niet" antwoordde ik. "Jammer..." Ik mompelde iets soortgelijks. "Nou, fijne dag meneer van Keulen"
Toen ik telefoon neerlegde moest ik even glimlachen. Eens en temeer werd het me duidelijk dat de verwachtingen zo vaak niet overeenkomen met de werkelijkheid. Dus nee Ziggo, niet iedere man is fan van sport. Niet elke man onthaast met een fles bier op de bank, kijkend naar Studio Sport. Sommige hebben een diepgewortelde haat tegen alles wat riekt naar voetbal en aanverwante activiteiten. Ben ik a-sportief? Absoluut niet. Maar tot de dag er een WK wandelen wordt georganiseerd zal je mij geen sport zien kijken. Maar eh, voor een leuke korting op mijn bestaande pakket sta ik open. Als jullie me zo graag een cadeau willen geven...

Een indrukwekkend bezoek

Vorige week was ik samen met een goede vriendin een week in Berlijn. Het was een leuke en gezellige week. Maar toch heeft het ook indruk gemaakt. We hebben veel gezien en gedaan, de stad doorkruist van oost naar west en van noord naar zuid. Er ligt zoveel geschiedenis in de Duitse hoofdstad. Geschiedenis die ook nu nog tot de verbeelding spreekt. Alleen het feit dat er een muur was die de stad in twee delen splitste, is al iets vreemds en verbazingwekkends. Delen van de muur zijn te zien in de stad, zo wordt het weer tastbaar.
Toch was dat niet hetgeen dat me het meest bezighoudt. Iets ten noordoosten van de stad ligt de plaats Oranienburg. Een naam die misschien niet direct een belletje doet rinkelen. Totdat je hoort hoe een van de wijken van die stad heet: Sachsenhausen. Een plaats die veel mensen in het geheugen gegrift staat. Natuurlijk kende ik de verhalen en had ik de geschiedenislessen gevolgd over de Tweede Wereldoorlog. Maar niet eerder werd het zo tastbaar en confronterend. Enorme groepen mensen kwamen hier tussen 1936 en 1945 gevangen te zitten. Vaak zonder enig aanwijsbare reden. Soms alleen omdat ze Joods waren, of homoseksueel. Of kritisch op een regime dat zijn bestaansrecht ontleende aan onderdrukking en geweld. Onderdrukking die in Sachsenhausen een heel nieuwe betekenis zou krijgen. Het is bijna niet te bevatten hoe creatief men was met het martelen van de gevangen. Hoe gewetenloos men te werk ging. Alsof de bewakers overtuigd waren dat ze niet met mensen maar met beesten te maken hadden.
Verspreid over het monument en museum kunnen de verhalen gevonden worden van individuen die angstig gedetailleerd vertellen of hun gevangenschap. Zo was er een jongen van amper twintig die, nadat hij was binnengebracht, 24 recht moest staan op de binnenplaats van de gevangenis. Zonder enige beweging of geluid te maken. De minste, zelfs maar suggestie van, beweging zou zijn onmiddelijke dood betekenen. De eerste foto van deze jongen liet een glimlachende jongeman zien met dik, blond haar. De tweede een uitgehonderde, sterk vermagerde man met kaal hoofd. Verbazingwekkend was dat hij op die tweede foto erin geslaagd was toch te glimlachen. En waarom zat hij daar? Alleen maar omdat hij jood was. Niet omdat hij iemand vermoord had, iemand bestolen had of geweldadig was geweest. Nee, alleen omdat hij niet voldeed aan het beeld dat men toen had van de 'perfecte' mens.
En zo wandelden we door het voormalige concentratiekamp. Soms werd ik haast misselijk van de beelden die je zag, de gruwelijkheden die daar hebben plaatsgehad. Nog word ik stil als ik eraan terugdenk. De angst sloeg me om het hart toen ik me realiseerde dat het een zwijgende meerderheid was geweest, die dit had laten gebeuren. Slechts één man die opriep tot dit soort wandaden. Excessen die regulier en gebruikelijk werden. En dat niet een paar dagen, maar nee, jaren lang! Nu, met 4-5 mei in aantocht zet dat je stil bij onze vrijheid die we nu kennen. Bij de vrijheid die we hebben om te zijn we zijn. De vrijheid om te zeggen wat we vinden en denken. Zonder dat we daarvoor gestraft worden. Die vrijheid is me sinds vorige week meer waard dan ooit. Ik hoop dat je dit jaar iets langer stil kan staan bij die vrijheid en om je heen kan kijken en zien dat, dat ook nu niet voor iedereen normaal is. Excessen van vroeger zijn niet weg, misschien bij ons wel. Maar elders in de wereld is die angst en dreiging nog even reëel als 66 jaar geleden. Ons ouders en grootouders zeiden toen: "Dit nooit weer!" Ik hoop en bid dat die wens ook voor de rest van de wereld waarheid wordt.